Elinizi yıkarken deriniz kanasa endişelenirsiniz. Ama diş fırçalarken kanama olunca çoğu kişi bunu olağan sayıyor. Oysa ikisi arasında bir fark yok: sağlıklı doku kanamaz.
Kanama neyin işareti?
Diş eti kanaması, hemen her zaman iltihap anlamına gelir. İltihabın kaynağı ise diş eti kenarında biriken plaktır.
Plak, yumuşak ve yapışkan bir bakteri tabakasıdır. Diş eti kenarında kaldığında dokuda bir savunma tepkisi başlatır: damarlar genişler, doku şişer ve kolayca kanar hâle gelir.
Yani kanama, vücudunuzun "burada temizlenmemiş bir bölge var" demesidir.
İki aşama
Gingivitis (diş eti iltihabı)
Yalnızca diş etini ilgilendirir. Kemik henüz etkilenmemiştir.
Belirtileri: kanama, kızarıklık, hafif şişlik, ağız kokusu. Önemli: Bu aşama geri döndürülebilir. Diş taşı temizliği ve düzgün ev bakımıyla doku eski hâline dönebilir.
Periodontitis
İltihap ilerleyerek dişi çevreleyen kemiğe ulaşmıştır.
Belirtileri: diş eti çekilmesi, dişlerin uzamış görünmesi, dişler arasında yeni boşluklar, sallanma, ısırırken rahatsızlık. Önemli: Kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez. Tedavinin amacı ilerlemeyi durdurmak ve kalan desteği korumaktır.
Bu iki aşama arasındaki fark, erken başvurmanın neden bu kadar önemli olduğunu açıklıyor.
Kanamayı artıran etkenler
Yetersiz veya yanlış ara yüz temizliği. Fırça dişlerin ancak bir bölümüne ulaşır; kanama en sık dişler arasında başlar.
Diş taşı. Sertleşmiş birikim fırçayla çıkmaz ve sürekli bir tahriş kaynağı olur.
Sigara. Paradoksal biçimde sigara kanamayı baskılar (damarları daraltır). Bu, hastalığı gizler; sigara içen kişilerde diş eti hastalığı çoğu zaman daha ileri evrede fark edilir.
Hormonal değişimler. Gebelik, ergenlik ve bazı dönemlerde dokular plağa karşı daha duyarlı olur.
Kontrolsüz şeker hastalığı. İltihap yanıtını ve iyileşmeyi olumsuz etkiler; ilişki çift yönlüdür.
Bazı ilaçlar. Kan sulandırıcılar kanamayı artırabilir; bazı ilaçlar diş eti büyümesine yol açabilir.
Stres ve yetersiz uyku. Bağışıklık yanıtını etkiler.
C vitamini eksikliği. Günümüzde seyrektir ama olasıdır.
Yeni başlanan diş ipi kullanımı. İlk günlerde kanama olması, o bölgede zaten iltihap olduğunu gösterir; düzenli kullanımla azalır.
Evde ne yapılabilir?
- Fırçalamayı bırakmayın. Yumuşak fırçayla, diş eti kenarına 45 derece açıyla, nazik dairesel hareketlerle.
- Ara yüz temizliğine başlayın. Diş ipi veya ara yüz fırçası. İlk günlerdeki kanama normaldir.
- Süreyi tutturun. İki dakika.
- Sert fırçayı bırakın. Kanamayı azaltmaz, çekilmeyi artırır.
- Sigarayı azaltın.
Ne zaman kliniğe başvurmalı?
- Kanama iki haftadan uzun sürüyorsa
- Diş etleri şiş, kırmızı veya ağrılıysa
- Diş etinde apse veya akıntı varsa
- Dişlerde sallanma ya da konum değişikliği fark ediyorsanız
- Geçmeyen ağız kokusu varsa
- Kanama kendiliğinden (fırçalamadan) oluyorsa
Klinikte ne yapılır?
- Değerlendirme — Diş eti cepleri ölçülür, röntgenle kemik seviyesi incelenir
- Diş taşı temizliği — Diş eti üstü ve gerekirse altı
- Ev bakımının düzenlenmesi — Size uygun fırça, teknik ve ara yüz aracı belirlenir
- Yeniden değerlendirme — Birkaç hafta sonra yanıt kontrol edilir
- Gerekirse ileri tedavi — Derin cepler veya ileri kemik kaybı varsa
Neden önemsemeli?
Diş eti hastalığı, yetişkinlerde diş kaybının önde gelen nedenlerinden biridir. Üstelik ağrısız ilerlediği için çoğu kişi geç fark eder.
Kanama, sizi erken uyaran tek işaret olabilir. Onu susturmak yerine dinlemek, dişlerinizi korumanın en ucuz yoludur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için lütfen bir diş hekimine başvurun.
