Soğuk bir bardak suyu içerken ya da dışarıda derin bir nefes alırken dişinizde ani bir sızı hissettiyseniz, yalnız değilsiniz. Diş hassasiyeti çok yaygın bir şikâyettir — ama her hassasiyet aynı şey değildir.
Hassasiyet neden oluşur?
Dişin dış yüzeyini mine kaplar; mine altındaki dentin tabakasında ise dişin sinirine uzanan mikroskobik kanallar bulunur. Mine incelir ya da kök yüzeyi açığa çıkarsa, bu kanallar dış ortamla temas eder. Soğuk, sıcak, tatlı veya ekşi uyaranlar kanallardaki sıvıyı hareketlendirir ve sinir bunu ağrı olarak algılar.
Yani hassasiyet, çoğu zaman dentinin korumasız kalması demektir.
Yaygın nedenler
1. Diş eti çekilmesi
Kök yüzeyi mineyle kaplı değildir; açığa çıktığında doğrudan hassastır. Çekilmenin nedeni sert fırçalama, yanlış teknik, diş eti hastalığı veya kapanış sorunları olabilir.
2. Aşırı ve sert fırçalama
Yatay hareketlerle ve sert fırçayla yapılan fırçalama, zamanla diş boynunda kama biçimli aşınmalara yol açar.
3. Asit aşınması
Gazlı içecekler, meyve suları, limon, sirke ve reflü minede erimeye neden olur. Asitli bir şeyden hemen sonra fırçalamak bu erimeyi hızlandırır.
4. Diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm)
Gece diş sıkma, mineyi aşındırır ve dişte mikro çatlaklara yol açabilir. Sabahları çene yorgunluğu ve baş ağrısı eşlik edebilir.
5. Çürük
Özellikle tatlıya karşı hassasiyet, çürük açısından dikkat çekicidir.
6. Çatlak diş
Yalnızca çiğneme sırasında, belirli bir noktaya basınca oluşan keskin ağrı çatlak işareti olabilir. Bu tür ağrı genellikle "bırakınca" hissedilir.
7. İşlem sonrası geçici hassasiyet
Dolgu, diş taşı temizliği veya beyazlatma sonrası birkaç gün süren hassasiyet olağandır.
8. Eski veya kenar uyumu bozulmuş dolgular
Dolgu kenarındaki mikro boşluklar sızıntıya ve hassasiyete yol açabilir.
Ne zaman "basit hassasiyet", ne zaman "sorun"?
| Belirti | Olası anlamı |
|---|---|
| Soğukta kısa süreli sızı, uyaran kalkınca geçiyor | Genellikle dentin hassasiyeti |
| Ağrı uyaran kalktıktan sonra da dakikalarca sürüyor | Sinir dokusu etkilenmiş olabilir |
| Kendiliğinden, özellikle geceleri başlayan ağrı | Kanal tedavisi gerekebilir |
| Çiğnerken belirli bir noktada keskin ağrı | Çatlak veya yüksek dolgu |
| Diş etinde şişlik + ağrı | Enfeksiyon olabilir, beklemeyin |
Evde yapılabilecekler
- Yumuşak fırçaya geçin ve basıncı azaltın (fırçayı kalem gibi tutun)
- Hassasiyet macunu kullanın; fırçalama sonrası çalkalamayın
- Asitli içecekleri azaltın, tükettikten sonra su ile çalkalayıp yarım saat bekleyin
- Gece diş sıkıyorsanız hekiminize söyleyin; koruyucu plak önerilebilir
- Aşırı beyazlatıcı/aşındırıcı macunları bırakın
Klinikte neler yapılabilir?
Nedene göre değişir:
- Florür verniği veya hassasiyet giderici ajan uygulaması
- Aşınmış bölgenin dolgu ile kapatılması
- Çürük varsa tedavisi
- Diş eti tedavisi
- Gece plağı
- Sinire ulaşmış durumlarda kanal tedavisi
Erteledikçe ne olur?
Hassasiyet çoğu zaman bir uyarıdır. Erken aşamada basit bir uygulamayla çözülebilecek bir durum, beklendiğinde kanal tedavisi gerektirecek bir noktaya ilerleyebilir. Şikâyetiniz iki haftadan uzun sürüyorsa kontrol ettirin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için lütfen bir diş hekimine başvurun.
